Towards humane use of AI
In het kader van de Week van de Integriteit verzorgt Floris Mreijen (directeur-bestuurder DSI) dit jaar een gastcolumn voor het International Chamber of Commerce (ICC). Van 26 tot en met 30 oktober vindt alweer de 10e editie van de Week van de Integriteit plaats, met dit jaar het zeer actuele thema: Leading with Integrity in a Digital Age.
Als partner van de Week van de Integriteit vraagt DSI aandacht voor de impact van technologische vernieuwing op ons vakgebied. Kunstmatige intelligentie verandert de beleggingssector in hoog tempo, maar hoe zorgen we ervoor dat ethiek, transparantie en het menselijk oordeel centraal blijven staan? In onderstaand artikel deelt Floris zijn inzichten over hoe mens en algoritme samenwerken en waarom integriteit juist in het digitale tijdperk dé doorslaggevende factor blijft.
Benieuwd naar het volledige programma of de hulpmiddelen van deze jubileumeditie? Bekijk de 2026 Toolbox op de website van de Week of Integrity.
AI vraagt om andere competenties van beleggingsprofessionals
DSI brengt met het dialoogdocument CTRL SHFT in kaart hoe kunstmatige intelligentie fundamentele veranderingen teweegbrengt in de beleggingsindustrie. Volgens CBS-cijfers uit 2024 gebruikte toen 37,4% van de bedrijven in de financiële dienstverlening AI-technologieën, een forse stijging ten opzichte van het jaar ervoor. Dit zal nu al weer significant hoger liggen.
Deze ontwikkeling plaatst professionals voor een lastig dilemma. Wie draagt verantwoordelijkheid als een algoritme meebeslist over beleggingsadvies? En hoe blijft iemand vakbekwaam als traditionele kennis niet langer volstaat?
Verantwoordelijkheid blijft bij de professional, ook met AI
Het principe van persoonlijke verantwoordelijkheid vereist dat professionals te allen tijde instaan voor de kwaliteit van hun advies. Het CTRL SHFT-document benadrukt echter dat AI vaak werkt als een zogenoemde black box: de uitkomsten zijn er, maar de onderliggende logica blijft ondoorzichtig.
Dit betekent concreet dat beleggingsprofessionals niet blind mogen varen op algoritmische output. Zij moeten actief regie voeren, kritische vragen stellen en de uitkomsten toetsen aan het klantbelang. Een voorbeeld: een AI-tool adviseert een specifieke portefeuille-allocatie. De professional controleert of deze keuze past bij de risicotolerantie en doelstellingen van de individuele klant, in plaats van de aanbeveling zonder meer over te nemen.
Vakbekwaamheid betekent nu ook AI kunnen bevragen
Vakbekwaamheid krijgt een nieuwe invulling. Waar professionals eerder vooral inhoudelijke kennis nodig hadden, moeten zij nu ook begrijpen hoe AI-modellen werken en waar mogelijke risico’s of vertekeningen schuilen. De adviseur wordt (ook) regisseur.
De analyse in het document toont aan dat dit geen optionele vaardigheid is, maar een kerncompetentie. Professionals die deze verschuiving niet maken, lopen het risico niet meer bij te blijven. In de praktijk betekent dit:
- Inzicht ontwikkelen in de werking van algoritmes die worden ingezet;
- Leren herkennen wanneer data-bias de uitkomsten kan vertekenen;
- Technologische ontwikkelingen volgen via permanente vorming.
Klantbelang staat voorop, ook bij efficiëntie door technologie. AI kan processen versnellen, maar mag niet leiden tot advies dat de menselijke maat verliest of ondoorzichtig wordt voor de klant. Transparantie vraagt dat professionals uitleggen waar en waarom AI is ingezet in het adviesproces.
”Technologie ontwikkelt zich snel, maar oordeelsvorming blijft mensenwerk.”
Tijd voor reflectie en actie
Het CTRL SHFT-document dient niet als eindpunt, maar als gespreksstarter. Het helpt organisaties en professionals om gezamenlijk na te denken over de gevolgen van AI voor integriteit en vakbekwaamheid. Deze reflectie is urgent: technologie ontwikkelt zich snel, maar oordeelsvorming blijft mensenwerk.
Professionals vragen zich af: in hoeverre vertrouwen zij vandaag op geautomatiseerde systemen zonder de onderliggende logica te controleren? En durven zij een stap terug te doen als de AI sneller gaat dan hun eigen oordeelsvorming?
Organisaties die deze vragen serieus nemen, kunnen het document downloaden via de website van DSI of contact opnemen voor meer informatie. Wie nu investeert in kennis en dialoog, is beter voorbereid op de veranderingen die AI met zich meebrengt.
DSI en AI
Bij DSI zijn we volop aan de slag met het thema AI. Het dialoogdocument dient als gespreksstof met de sector maar de vraag hoe de adviseur van de toekomst eruitziet raakt onze organisatie direct. Certificeren wij straks nog wel adviseurs? Of algoritmes? Of zijn we als organisatie overbodig geworden in de nabije toekomst? We investeren niet alleen in het voeren van de dialoog maar zijn ook zelf aan de slag gegaan.
We bouwden een AI-aangedreven contentplatform met een op agents gebaseerde architectuur die een gecentraliseerde kennisbasis, configureerbare AI-agents en gestructureerde workflows combineert om op grote schaal inhoud van hoge kwaliteit te genereren[4]. Deze bots helpen ons om artikelen te schrijven vanuit ons eigen tuchtrecht-jurisprudentie. Zo ontsluiten we ons eigen archief. Daarnaast hebben we een bot ontwikkeld die online nieuwsartikelen kan meelezen om deze vervolgens als basis te gebruiken voor nieuwe content. Zo kunnen we stukken schrijven die relevant zijn voor onze achterban. Een nieuwsbericht over beleggingsfraude kan zo worden omgebouwd tot een stuk waar professionals in de industrie van kunnen leren. Uiteraard met respect voor copyright; een van onze agents is geprogrammeerd als ”waakhond” en juridisch adviseur.
Ook dit artikel is deels AI-gegenereerd.
Als oefening heb ik onze bot een stuk laten schrijven waarbij gebruik gemaakt werd van de content op onze website met ons dialoogdocument als basis. Vanaf de tussenkop DSI en AI ben ik zelf gaan schrijven, na een check op inhoud en consistentie van het eerste deel. En dat brengt mij op mijn belangrijkste punt; we gaan toe naar een wereld waarin AI op veel plekken ons leven makkelijker maakt. Het onderscheid tussen mens en machine lost op. De rol van de mens echter niet. Transparantie over waar er een algoritme aan het werk is (of was) is cruciaal. Zoals in dit geval in het eerste deel van dit artikel. Integriteit is hierbij natuurlijk ook een centraal thema.
Blijf als mens alert op de output van AI. Als ik spreek met professionals in de beleggingsindustrie is dat ook een sterk signaal dat ik terugkrijg. Daar waar er geëxperimenteerd wordt met AI kan een minder ervaren of goed opgeleide professional het beeld hebben dat er een goed advies is gegenereerd. De meer ervaren adviseur schiet echter nog regelmatig gaten in die automatische adviezen. Tegelijk is het een feit dat AI veel zal overnemen. Iedereen moet zich daarop voorbereiden en nadenken over hoe de organisatie, de professional en de relatie met de klant er in de toekomst uit zal zien.
Kennis in het hoofd van een mens blijft dus nog wel even van belang. Daarnaast moeten professionals zich meer bewust zijn van hun soft skills. Hulptools zijn mooi voor het maken van berekeningen maar de persoonlijke inschatting van het leven van je klant – en bijvoorbeeld de dynamiek in de familie als er sprake is van belegd vermogen voor de (zeer) lange termijn – blijft echt nog wel even zaak voor de mens. En misschien is dat maar goed ook.
Bronnen
Download document
DownloadDeel deze insight
